Quaestiones

Quaestiones
frequentes

Historiam Europae communem aedificamus – communi nostra lingua matre

I.

De Via Nova

Quid est Via Nova?

Via Nova est motus ad humanitatem pertinens, qui per totam Europam novam eius renascentiam quaerit. Credimus ad Europam coniungendam tribus columnis opus esse: rei publicae, rei pecuniariae, humanitatis. Munus nostrum esse putamus tertiam illam columnam, paene neglectam, exstruere, communem totius Europae conscientiam eiusque historiam colendo.

Quaestio quae nos ducit est: Quid est Europa? Europa est propositum nostrum; lingua Latina, communis et antiqua lingua mater nostra, praecipua est catalysis.

In praesentia communitatem aedificamus docendo, disputando, operibus humanitatis creandis, simulque linguam Latinam cum communi Europaeorum indole iterum coniungimus. Longius autem prospicientes Europae renascentiam petimus, ita ut lingua Latina paulatim fiat lingua Europae communis ac denique lingua publica Unionis Europaeae. Quod fortasse aetates hominum postulabit.

Consilium ortum est dum Timi Celcer, unus e conditoribus, extra Europam iter facit; quod eum adduxit ut cogitaret quo animo aliae gentes erga instituta maiorum linguasque communes suas essent. Via Nova anno 2025 coepit; sodalitas quae eam sustinet mense Februario anni 2026 leges suas comprobavit.

II.

Cur Latina?

Mercatus communis et instituta per se communitatem non efficiunt. Europae etiam opus est communi quodam humanitatis spatio, in quo Europaei se communis incepti participes esse sentiant. Lingua huic spatio vocem dare potest, cotidianum usum cum memoria et proposito communi coniungens.

Europa iam linguam suam habet. Ut Germania linguam Germanicam, Bohemia Bohemicam habet, sic Europa Latinam.

Ab antiquitate ad aetatem recentiorem lingua Latina Europaeos adiuvit ut plus essent quam populi finitimi: humanitatem communem effecit, effecitque ut homines se ad eam pertinere sentirent. Coniunxit philosophos et doctos qui societatem Europaeam promoverunt, administrationem et ius quibus regebatur, ordinem denique rerum divinarum et morum per quem se ipsa intellegebat. Inde a Roma fuit quasi glutinum: lingua qua Europa una cogitare et loqui poterat.

In longo hoc sermone exstiterunt Vergilius, princeps humanitatis nostrae poeta; Thomas Aquinas, princeps medii aevi philosophus; Erasmus, cuius itinera et epistulae nexus Europae expresserunt; Cartesius, cuius Meditationes Latinae philosophiam Europaeam recentiorem inchoare adiuverunt; et innumerabiles alii. Opera eorum ad sermonem Europaeum perpetuum pertinebant, qui Latine per aetates et fines ferebatur.

Lingua Latina usque ad saeculum duodevicesimum lingua Europae communis mansit, et saeculo undevicesimo diu in usu fuit. Comitia Hungarica ea usque ad annum 1844 usa sunt. Comitia Croatica eam usque ad annum 1847 retinuerunt. In Finnia dissertationes academicae Latine scribebantur usque ad annos post 1850.

Saeculo undevicesimo, praesertim vero vicesimo, unitas Europae magis etiam diffracta est, dum linguae patriae Latinam e pristino eius munere depellunt. Lingua Latina non mortua est: erant adhuc qui eam loquerentur, scriberent, legerent, et scholae quae eam docerent. Europa autem amisit locum quem lingua Latina ut commune unius humanitatis instrumentum tenebat.

Saeculum unum et vicesimum hoc munus restituere potest. Dum Europaei iterum unitatem quaerunt, linguam quae olim nos coniungebat renovare et ad futurum commune aedificandum adhibere possumus.

Lingua Anglica ad hoc propositum tribus finibus coercetur: partem Europae Anglice loquentem praefert; eius in litteris moribusque auctoritas per orbem terrarum magna ex parte Americana est; species denique civis mundi, quae cum ea coniungitur, longe ultra Europam patet. Nos cum mundo coniungit, nec tamen necessario nos ut Europaeos inter nos coniungit.

Per linguam Anglicam Europa disputationes, opiniones, mores Americanos ingenti copia importat. Lingua Latina libertati nostrae fundamentum praebet: instrumentum commune in nostra ipsorum humanitate radicatum. Utilitatem linguae Anglicae retinere possumus, dum facultatem historiae nostrae narrandae aedificamus.

Cur linguam Europaeam communem fingamus, cum Europa iam unam habeat? Esperanto et Interlingua linguae sunt artificiosae, consulto constructae ut homines facilius inter se colloquantur. Lingua Latina per saecula vitae Europaeae crevit: per eius litteras, instituta, inventa, disputationes.

Lingua excogitata grammaticam et vocabula praebere potest; illam autem necessitudinem per saecula congestam fabricari non potest. Propositum nostrum est conscientiam Europaeam communem excitare. Lingua Latina ei radices dat.

Lingua Graeca multum contulit ad fundamenta doctrinae Europae iacienda. Lingua Latina magnae Europae parti linguam communem et diuturnam dedit. Magnum Graecae munus per orientalem maris Mediterranei partem et Orientem Propinquum aliud fuit atque posterius Latinae munus, quae universitates, ius, legationes, doctrinam Europaeam trans fines nationum coniunxit.

Hoc munus Europaeum, quod fines nationum transit, renovare studemus. Lingua Latina aptior est, quia hoc munus iam tam late praestitit, per normam communem excultam et per saecula servatam.

Interpretatio commercium sermonis facilius reddere potest, immo multa linguarum impedimenta in usu tollere. Communem tamen Europaeorum indolem per se non aedificat. Europaei omnem sententiam conversam intellegere possint, et tamen in sermonibus patriis separati maneant. Nos commune humanitatis spatium quaerimus: linguam qua Europaei una creent, hereditatem communem agnoscant, historiam communem narrent. Machinae nos adiuvare possunt ut inter nos colloquamur; lingua Latina etiam ut nos ipsos unam communitatem esse sentiamus.

III.

Quomodo fieri possit

Historia iam mutationes linguarum effecit quae olim incredibiles videbantur. Vera linguarum miracula, perpetuo hominum labore perfecta:

  • Hebraica: Renovatio eius re vera coepit, cum nemo ea ut lingua materna uteretur. Lingua quae usu religioso, litterario, docto sustentabatur in linguam maternam cotidianam societatis hodiernae conversa est. Familiae, magistri, ephemerides, nova vocabula id effecerunt quod multi fieri non posse putavissent: post tot saecula, quibus nemo ea a puero usus erat, novam communitatem eorum creaverunt qui ea a pueris uterentur.
  • Sinica Mandarina: Norma communis hodierna in pronuntiatione Pekinensi nititur, non in lingua quam omnes Sinenses semper locuti sint. Ex his radicibus unius regionis norma consulto constituta, scholae, ephemerides ceteraque instrumenta publica linguam communem aedificaverunt, qua nunc plus quam decies milies centena milia hominum utuntur. Norma Pekinensis vox communis facta est amplissimae multitudinis linguis variae.
  • Hindica: Lingua Hindica hodierna in Khari Boli nititur, sermone regionis Delhiensis. Cultu consulto adhibito, institutione, litteris, ephemeridibus ceterisque instrumentis publicis, hoc fundamentum unius regionis lingua communis factum est, qua aliquot milies centena milia hominum utuntur. Eius propagatio ostendit quomodo lingua longe ultra patriam suam pervenire et multo maiorem multitudinem coniungere possit.
  • Indonesica: Anno 1928 fundamentum eius Malaicum lingua materna vicesimae fere tantum partis incolarum erat. Recepta et exculta est in linguam totius gentis, quae amplam variamque insularum multitudinem coniungit.

Hi processus diversi fuerunt, non quattuor renovationes pares. Simul tamen ostendunt communitates futurum linguae suae mutare posse. Europa eandem facultatem sua ipsius via et populari ratione exercere potest.

Omnes quattuor mutationes saeculo vicesimo valuerunt. Inceptum nostrum insuper commodis saeculi unius et vicesimi fruitur: instrumentis digitalibus, instrumentis communicationis per interrete diffusis, retibus socialibus, intellegentia artificiali. Haec discipulos coniungere, institutionem adiuvare, opera Latina ad tot homines perferre possunt, quot priores auctores vix cogitare potuerunt.

Primum vim linguae Latinae per totam Europam restituere et favorem populi comparare. Deinde praesentiam eius augere per locutiones cotidianas, institutionem, artem, opera libera. Crescente participum numero societates cum publicis institutis iungi possunt, et publica agnitio ab Unione Europaea postea petetur. Lingua prius hominibus aliquid significare debet quam instituta eam vere recipere possint.

Minime. Lingua Anglica nobis iam efficax instrumentum praebet ad res per Europam ordinandas, eaque uti in animo habemus. Hoc fundamentum ad usum aptum faciliorem reddit Latinitatis renovationem paulatim faciendam. Hodie efficaciter inter nos colloqui possumus, dum per aetates aliud humanitatis futurum aedificamus. Usus linguae Latinae crescere debet, prout communitatis facultas et studium ea utendi crescunt.

Ratio nostra persuasione, communi opera, occasionibus lingua utendi nititur. Lingua Latina tibi non opus est ut Viam Novam sustineas. Quaelibet futura de linguis lex populi consensu egeret; motus autem munus est favorem iis quae creat mereri.

Europa per aetates cogitare posse debet. Communitates discentium, opera nova, necessitudines trans fines iam hodie pretium habent. Sunt etiam fundamenta maioris renovationis. Magnum propositum praesentem laborem dirigit, neque nos cogit diem perfecti operis promittere.

IV.

Disciplina et usus hodiernus

Lingua Latina natura sua non difficilior est quam ceterae linguae Europaeae. Opinio difficultatis eius partim ex munere oritur quod saepe cum ea coniungitur: litteras subtiles diligenter excutere et vertere. Quae disciplina utilis est, sed alia res est atque sermonem cotidianum discere.

Usum linguae vivum una cum grammaticae intellegentia praecipue colimus: loqui, audire, legere, spectare, opera creare. Discipuli per usum qui vere aliquid significat fiduciam sibi parare possunt, ut in qualibet alia lingua.

Quod lingua Latina cum paucorum dignitate coniungitur, id ostendit quibus olim ad doctrinam aditus patuerit; non statuit quis eam discere possit. Propositum nostrum est aditum laxare per institutionem facilem, opera omnibus patentia, occasiones quibus tirones intersint. Lingua Latina opes humanitatis communes fieri debet, ita ut peritia facultates aperiat, non dignitatem aut condicionem cuiusquam definiat.

Latinitas classica fundamentum nostrum est grammaticae et dicendi generis, quod usu mediae aetatis, Renascentiae, Neolatino et hodierno augetur, novis quoque vocabulis diligenter formatis. Lingua Latina cum Roma antiqua crescere non desiit: Europaei ea uti perrexerunt ad nova inventa et notiones exprimendas. Hunc usum continuare in animo habemus potius quam sermonem ad antiquitatem coartare.

V.

Europa eiusque hereditas

Ut summatim dicam, prima illa coniunctio ex qua Europa orta est quaedam ex philosophia Graeca, ex Romanorum de re publica et iure cogitatione, ex doctrina moribusque per fidem Christianam traditis coniunxit. Haec autem simplex tantum illius coniunctionis descriptio est, non perfecta definitio omnium quae Europa facta est.

Deinde Europa per saecula occursuum et mutationum crevit: gentium Germanicarum et Slavicarum mores, humanitas Renascentiae, Illuminatio, Romanticismus multique alii motus hereditatem eius reformaverunt. Europam intellegimus esse hanc crescentem traditionum constellationem, inter se coniunctarum, interdum etiam inter se pugnantium. Quaerimus qualem constellationem Europaei futuro suo aedificare debeant.

Praesentia eius per historiam inaequalis fuit, sed hereditas communis non eandem experientiam requirit. Europa multa centra habet: philosophia quoque Graeca, humanitas Renascentiae, cogitatio Illuminationis inaequaliter diffusae sunt, priusquam communis historiae nostrae pars fierent.

Historia linguae Latinae etiam in Europam orientalem pertinet. Primum per hereditatem Imperii Romani. Sed etiam in administratione et iure Imperii Romani Orientalis usque ad saeculum sextum magni momenti mansit; magna Iustiniani iuris collectio Latine scripta est. In Academia Kioviensi Mohilana, praecipua apud Orthodoxos doctrinae sede in Ucraina et fortasse prima eius universitate, lingua Latina praecipua erat. Ipsa lingua Dacoromana hereditatem Romanam orientalem vivam servat. Haec pauca tantum exempla sunt.

Latior philosophiae familia communitates per historiam distinctas continere potest. Europa et societates extra eam traditiones magni momenti participant, sed eas in diversas constellationes experientiae, ingenii, propositi componunt. Nos in proprio Europae coniungendae incepto versamur. Hoc studio operam cum aliis libenter consociamus, neque hereditatem nobis solis vindicamus.

Necessariae manent. Linguae Europae memoriam et cultum singularum eius communitatum ferunt; lingua Latina commune vinculum adderet. Propositum nostrum est has communitates coniungere, servato eo quod eas distinguit. Linguae patriae et regionum propriae etiam ad Europam a Via Nova perscrutandam conferre pergunt.

VI.

Religio et res publica

Ecclesia Catholica magna pars historiae linguae Latinae est, sed nequaquam tota eius historia. Lingua Latina fidem Christianam antecessit et postea servivit philosophis Protestantibus et Orthodoxis, rerum naturae investigatoribus ut Newtono, censoribus auctoritatis religiosae ut Spinozae. Anno 1979 Mario Capanna, e partibus sinistris, et Otto de Habsburg, e partibus quae conservatrices dicuntur, Latine inter se in Parlamento Europaeo disputaverunt. Spinelli quoque, unus e patribus conditoribus Unionis Europaeae, ad partem eius a religione remotiorem pertinens, linguam Latinam pristinam Europae linguam communem appellavit. Hereditas eius fines confessionum et partium transit.

Nullis partibus servimus; Europae autem perpetuitati, humanitatis renovationi, coniunctioni addicti sumus. Diversas doctrinae traditiones in hoc inceptum libenter recipimus. Futura Europae constellatio ex earum occursu oriri debet, non ab una doctrina praescribi.

Minime. Via Nova a confessionibus religiosis libera est et homines diversae fidei vel nullius libenter recipit. Hereditatem religiosam et spiritalem Europae ut partem historiae eius agnoscimus, neque a quoquam postulamus ut certam fidem amplectatur. Traditiones et religiosae et saeculares locum habent in futuro nostro communi explorando.

Dissensionem intra variam Europae hereditatem philosophicam libenter accipimus. Doctrinas quae varietatem, libertatem conscientiae, aequam personarum condicionem delent, pro aberrationibus a praecipua traditione philosophiae Europaeae habemus.

Ut pauca exempla certa demus: immoderatum Fascismi patriae studium, dominationi et imperio deditum, Nazismi doctrina de gentibus aliis alias praeferendis consiliumque gentium exstinguendarum, Islamismus denique dominationis cupidus, qui imperium religionis societati imponit (quem ab Islamica fide distinguimus), hoc fundamentum violant, sicut ceterae dominationes quae totam civium vitam sibi subiciunt.

Quod haec aberrationes appellamus, non negamus quaedam ex iis in ipsa Europa orta esse. Neque tamen, quod in Europa orta sunt, ideo principia eorum cum proposito nostro congruunt.

VII.

Adscriptio et signa

Via Nova est motus ab Europaeis Europaeis destinatus, ut futurum commune una creemus. Etiam qui extra Europam sunt et se cum ea coniunctos sentiunt adiuvare possunt: Latinam docendo, opera creando aut vertendo, labores nostros divulgando, artes suas conferendo, incepta sustinendo, dona dando. Ad motum sustinendum non necesse est quemquam sodalitati rite adscriptum esse.

Adscriptio sollemnis legibus sodalitatis regitur. Patet tantum civibus earum civitatum Europaearum quae Europae coniungendae navo studio participes sunt; cuius coniunctionis praecipua hodie forma est Unio Europaea; ipsa tamen coniunctio ultra Unionem patet.

Leges complectuntur cives civitatum Unionis Europaeae, Regni Uniti, Islandiae, Norvegiae, Helvetiae, Liechtenstenii; Ucrainae et Moldaviae; Andorrae, Monoeci, Sancti Marini, Civitatis Vaticanae, et civitatum Balcanicarum occidentalium, ut ab institutis Europaeis definiuntur.

Qui adscribi petunt, sedecim saltem annos nati esse debent, leges et officia sodalitatis accipere, studiumque conferendi ostendere. Hae condiciones ad adscriptionem sollemnem pertinent, non ad eos qui latiori motui operam dant.

Minime. Tirones grati sunt. Immo multi ex primis conditoribus ut tirones coeperunt. Conferre potes disputando, arte, scribendo, docendo, conventibus, rebus ordinandis, aut simpliciter cum aliis discendo. Hoc tantum refert, ut communi incepto faveas et operam utilem conferre velis.

Via Nova emblem

Aquila biceps traditiones Byzantinas et Sacri Romani Imperii revocat, Orientem et Occidentem repraesentans. Liber eius amorem sapientiae significat; gladius, vigilantiam et promptum animum ad defendendum. Taurus albus fabulam Europae evocat; corona laurea, hereditatem et res gestas Romanas. Crux hereditatem religiosam et spiritalem agnoscit, nullam tamen fidem probat. Vexilla Unionis Europaeae praesentem Europae coniunctae formam agnoscunt, neque ceteros Europaeos excludunt. Annus 2025 initium motus notat.